مدیریت امور فناوری و تحقیقات کاربردی

با توجه به سیاست‌های کلان کشور در حوزه علم و فناوری و تأکید قوانین و اسناد بالادستی بر توسعه تحقیقات کاربردی، نیاز به یک ساختار منسجم که پژوهش‌های دانشگاهی را هدفمند و اثربخش هدایت کند، بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. پژوهش‌های کاربردی، پلی میان دانش نظری و نیازهای واقعی جامعه و صنعت ایجاد می‌کنند و باعث می‌شوند که دستاوردهای علمی دانشگاه مستقیماً در حل مشکلات کشور به‌کار گرفته شوند.

به همین دلیل، دفتر پژوهش‌های کاربردی دانشگاه شاهد از سال ۱۳۷۹ در ذیل معاونت پژوهشی دانشگاه تأسیس شد. هدف اصلی این دفتر ایجاد ارتباط فعال و سازمان‌یافته بین دانشگاه و دستگاه‌های اجرایی، سازمان‌های دولتی و بخش خصوصی است تا خدمات علمی و تحقیقاتی دانشگاه به صورت کاربردی در اختیار جامعه قرار گیرد.

براساس جزء ۱ بند «م» ماده ۲۲۴ قانون برنامه پنجم توسعه و همچنین جزء «الف» بند ۱۰۸ قانون بودجه سال ۱۳۹۰، تقویت پیوند میان دانشگاه‌ها و دستگاه‌های اجرایی برای تعریف و اجرای به‌موقع طرح‌های تحقیقاتی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. دفتر پژوهش‌های کاربردی با اتکا به این قوانین و مأموریت‌ها، فعالیت‌های خود را در چند محور اصلی دنبال می‌کند:

1. شناسایی نیازهای پژوهشی جامعه و صنعت: بررسی مسائل و نیازهای مطالعاتی دستگاه‌های اجرایی، صنایع و سازمان‌ها و طراحی پروژه‌هایی که بتوانند به شکل مستقیم به حل این مشکلات کمک کنند. این کار معمولاً از طریق عقد قراردادهای تحقیقاتی و تفاهم‌نامه‌های رسمی صورت می‌گیرد.
2. تسهیل ارتباط دانشگاه با بخش اجرایی: برنامه‌ریزی برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های دستگاه‌های اجرایی توسط اعضای هیئت علمی و دانشجویان به‌منظور انجام پایان‌نامه‌ها، پروژه‌های تحقیقاتی و طرح‌های توسعه‌ای.
3. هماهنگی کارآموزی و تجربه عملی دانشجویان: برنامه‌ریزی و هماهنگی فرصت‌های کارآموزی برای دانشجویان در صنایع و سازمان‌های مرتبط، به‌منظور آشنایی نزدیک با فضای واقعی کار و تقویت مهارت‌های کاربردی آن‌ها.
4. پشتیبانی و نظارت بر پروژه‌ها: ارائه خدمات حقوقی، اداری و مالی برای عقد قراردادهای تحقیقاتی و همچنین نظارت بر کیفیت و حسن اجرای طرح‌ها تا از اثربخشی نتایج اطمینان حاصل شود.
5. هدایت تحقیقات اساتید به سمت حل مسائل ملی: شناسایی مشکلات کلیدی کشور و ایجاد انگیزه برای اعضای هیئت علمی تا تحقیقات خود را به سمت رفع این معضلات هدایت کنند و خروجی پژوهش‌ها تأثیر واقعی در جامعه داشته باشد.
6. تسهیل دسترسی به منابع مالی: برقراری ارتباط با صندوق‌های حمایتی پژوهشگران، مراکز تأمین مالی و نهادهای سرمایه‌گذار تا طرح‌های پژوهشی مورد حمایت مالی قرار گیرند.
7. معرفی توانمندی‌های پژوهشی دانشگاه: ارائه گزارش‌ها، بروشورها و نشست‌های تخصصی برای معرفی ظرفیت‌ها و توان علمی دانشگاه به صنایع و سازمان‌ها و جذب پروژه‌های جدید.
8. پیشنهاد سیاست‌های پژوهشی: ارائه پیشنهادهای علمی و تحلیلی به مقامات مسئول در سطح دانشگاه و حتی مراجع ملی برای بهبود خط مشی‌های پژوهشی با توجه به نیازهای جامعه و اسناد بالادستی کشور.
9. جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها: رصد و مستندسازی پیشرفت پروژه‌های تحقیقاتی و جمع‌آوری داده‌های مرتبط جهت تهیه گزارش‌های تحلیلی برای مدیران ارشد دانشگاه و دستگاه‌های ذیربط.
10. ایجاد شبکه ارتباطی با صنایع و کشاورزی: تماس مستقیم با واحدهای صنعتی، کشاورزی و خدماتی برای شناسایی چالش‌های آن‌ها و معرفی این نیازها به متخصصان دانشگاهی جهت طراحی و اجرای پروژه‌های کاربردی.

در مجموع، این دفتر نقش «حلقه اتصال» بین دانشگاه و جامعه را ایفا می‌کند و باعث می‌شود تحقیقات دانشگاهی از مرحله تئوری فراتر رفته و به محصول، فناوری و راه‌حل‌های عملی برای مسائل کشور تبدیل شود.