به دنبال توسعه مهارتهای کارآفرینی دانشجویان هستیم| گفتوگو با خانم دکتر نفیسه آل محمد، سرپرست معاونت امور فناوری و تحقیقات کاربردی درباره مرکز هدایت شغلی
گفتوگو با خانم دکتر نفیسه آل محمد، سرپرست معاونت امور فناوری و تحقیقات کاربردی درباره مرکز هدایت شغلی
گفتگو از حسین تقی پور
با توجه به اینکه میدانیم مرکز هدایت شغلی در دانشگاهها شامل ارائه مشاوره تخصصی، ساماندهی فرصتهای شغلی و توسعه دورههای کارآموزی است. لطفاً بهطور مختصر اشارهای به موضوع هدایت شغلی، پیشینه و هدف اصلی مرکز هدایت شغلی دانشگاه شاهد داشته باشید و اینکه چه نیاز یا خلائی باعث شد این مرکز در دانشگاه شکل بگیرد؟
با توجه به افزایش روزافزون تعداد دانشآموختگان دانشگاهی، اشتغال مناسب برای آنان به یکی از چالشهای اساسی کشور تبدیلشده است. دانشجویان معمولاً در طول تحصیل با چالشهای مختلفی در انتخاب مسیر شغلی خود مواجه هستند. مرکز هدایت شغلی میتواند با ارائه مشاورههای تخصصی و شخصیسازیشده، به دانشجویان کمک کند تا توانمندیها و علایق خود را بهتر بشناسند و مسیر شغلی مناسبتری برای خود انتخاب کنند. همچنین مرکز قادر است فرصتهای شغلی موجود را به دانشجویان معرفی کرده و با برگزاری کارگاهها و دورههای آموزشی درزمینه مهارتهای نرم (مانند مهارتهای ارتباطی، مدیریت زمان، کار تیمی و حل مسئله) که غالباً دانشگاهها کمتر به آن میپردازند، آنان را برای ورود به محیط کار آماده کند. مرکز هدایت شغلی دانشگاه شاهد از مهر ماه 1403 ذیل مدیریت فناوری و تحقیقات کاربردی ایجادشده است و از ابتدا تاکنون سعی بر این بوده که بتواند برخی از نیازهای دانشجویان در حوزه اشتغال پاسخ دهد.
چه خدمات و برنامههای مشخصی برای هدایت شغلی دانشجویان در دانشگاه شاهد ارائه میشود؟
دانشگاه شاهد با تأسیس مرکز هدایت شغلی و کاریابی تخصصی گامی مؤثر در جهت توانمندسازی دانشجویان برای ورود به بازار کار برداشته است. این مرکز با هدف ارتقاء مهارتها و تسهیل اشتغال فارغالتحصیلان، خدمات متنوعی ارائه میدهد که میتوان به این موارد اشاره کرد:
- دورههای مهارت افزایی: برگزاری دورههای آموزشی تخصصی و کاربردی متناسب با نیازهای بازار کار و رشتههای تحصیلی مختلف.
- کارآموزی و کارورزی: ایجاد فرصتهای کارآموزی مؤثر در محیطهای واقعی کاری برای دانشجویان
- مشاورههای شغلی: ارائه مشاورههای فردی و گروهی درزمینهٔ انتخاب شغل، توسعه مهارتهای فردی و حرفهای و برنامهریزی شغلی
- بازدیدهای علمی و صنعتی: سازماندهی بازدیدهای علمی از صنایع و شرکتهای مختلف برای آشنایی دانشجویان با محیطهای کاری و فرآیندهای تولید
- نمایشگاههای کار و معرفی مشاغل: برگزاری نمایشگاههای کار برای معرفی فرصتهای شغلی موجود به دانشجویان و فارغالتحصیلان.
- ایجاد فرصتهای شغلی و کاریابی: شناسایی و معرفی فرصتهای شغلی مناسب به دانشجویان و تسهیل فرآیند کاریابی.
چگونه دانشجویان را از وجود خدمات مرکز هدایت شغلی آگاه میکنید؟
اطلاعرسانی در این زمینه معمولاً از طریق فضای مجازی و وبگاه رسمی دانشگاه و همچنین وبگاه اختصاصی مرکز هدایت شغلی با انتشار اخبار، اطلاعیهها و دورههای مختلف انجام میشود. در کنار آن از شبکههای اجتماعی، ارسال پیامک و ایمیلهای گروهی، معرفی در جلسات توجیهی و کلاسهای درسی یا در شروع سال تحصیلی و در کلاسهای مهارتی، درباره مرکز هدایت شغلی و خدماتش توضیح داده میشود. تلاش میکنیم با انجمنهای علمی و کانونهای دانشجویی هم در تماس باشیم و از این طریق هم دانشجویان را در جریان برگزاری کارگاهها و دورههای آموزشی و برنامههای این دفتر قرار دهیم.
مهمترین چالشهایی که دانشجویان در انتخاب شغل با آن مواجه هستند، چیست؟
دانشجویان در این مسیر با چالشهای متعددی مواجه هستند که شاید مهمترین آنها عدم شناخت دقیق از توانمندیها و علایق خود، کمبود تجربه کاری، نبود راهنمایی و مشاوره شغلی مناسب، عدم آگاهی از روندهای بازار کار، نداشتن مهارتهای نرم و عدم اعتمادبهنفس باشد.
چه برنامهها و کارگاههایی برای توسعه مهارتهای کارآفرینی در دانشجویان دارید؟
مرکز هدایت شغلی برای توسعه مهارتهای کارآفرینی دانشجویان، در نظر دارد برنامههای مختلفی را طی سال تحصیلی برگزار کند ازجمله کارگاههای آموزشی مهارتهای پایه کارآفرینی که به مبانی کارآفرینی و راهاندازی کسبوکار اختصاص دارند مانند اصول و مفاهیم کارآفرینی و طراحی مدل کسبوکار (Business Model Canvas)، برنامههای منتورینگ و مشاوره مانند ارتباط دانشجویان با منتورها و کارآفرینان باتجربه در قالب جلسات مشاوره فردی یا گروهی و بررسی تجربیات واقعی شکستها و موفقیتها از زبان کارآفرینان بومی و ملی و آموزش مهارتهای نرم ویژه کارآفرینان مانند تقویت اعتمادبهنفس، مهارت تصمیمگیری در شرایط ریسک و مدیریت زمان و استرس.
آیا مرکز هدایت شغلی با شرکتها و سازمانها برای فرصتهای کارآموزی و شغلی همکاری دارد؟
بله، همکاری داریم.
و این همکاری چگونه است، لطفاً بیشتر توضیح دهید؟
مرکز هدایت شغلی دانشگاهها ـ ازجمله دانشگاه شاهد ـ با شرکتها و سازمانها برای ایجاد فرصتهای کارآموزی، کارورزی و استخدام همکاری مستقیم دارد. این همکاریها اتفاقاً یکی از مهمترین وظایف و نقطه قوت این مراکز هستند، چون بدون ارتباط با صنعت، کل ماجرا فقط در حد تئوری باقی میماند. روال کار هم به این شکل است که مرکز هدایت شغلی با شرکتهای دولتی، خصوصی، صنایع، استارتاپها و مؤسسات مالی و پژوهشی تفاهمنامه یا قرارداد همکاری منعقد میکند. این تفاهمنامهها چارچوب همکاری بهمنظور کارآموزی، پروژههای دانشجویی، فرصتهای شغلی و حتی پژوهشهای مشترک را تعیین میکنند. درصورتیکه شرکتها نیاز به نیروی انسانی داشته باشند، به مرکز اطلاع میدهند و مرکز هم از طریق وبگاه دانشگاه، گروههای اطلاعرسانی و روشهای دیگر این فرصتها را به دانشجوها معرفی میکند. تلاش مرکز هدایت شغلی این است که برای کلیه رشتهها دورههای کارورزی را در شرکتهای مرتبط و حرفهای هماهنگ کند. بهعنوانمثال یک دانشجوی مهندسی صنایع میتواند کارورزی خود را در یک کارخانه واقعی انجام دهد نهفقط پشت میز و گزارشنویسی.
چه برنامههای جدیدی برای بهبود خدمات هدایت شغلی در آینده دارید؟
مرکز هدایت شغلی برای بهبود خدمات خود در آینده تا حد امکان به دنبال عملیاتی کردن مواردی مانند شناسایی مشاغل در حال ظهور (مانند تحلیل داده، اقتصاد دیجیتال، سلامت دیجیتال، انرژیهای نو) و آموزش مهارتهای مربوطه و طراحی دورههایی مانند هوش مصنوعی برای غیرمتخصصان، مهارتهای شغلی در اقتصاد دیجیتال و طراحی مسیر شغلی در دنیای متاورس و فناوریهای نو، جذب مشارکت شرکتها، فارغالتحصیلان و اعضای هیئتعلمی برای ارزیابی و حمایت از ایدهها و اعزام گروهی دانشجویان به سازمانها، کارخانهها، استارتاپها و ادارات برای آشنایی عینی با محیطهای کاری است.
توصیه شما به دانشجویانی که هنوز مسیر شغلی خود را مشخص نکردهاند، چیست؟
سعی کنند در کارگاهها و دوره برنامههایی که مرکز هدایت شغلی برای آنها برنامهریزی کرده است شرکت کنند و نهایت استفاده را ببرند و حتماً با مرکز هدایت شغلی تعامل داشته باشند.
چالشهای خاص هدایت شغلی در ایران (مثل ناهماهنگی رشتههای دانشگاهی با بازار کار) را چگونه مدیریت میکنید؟
مهمترین چالش هدایت شغلی ناهماهنگی میان رشتههای دانشگاهی و نیازهای بازار کار است. آموزش مهارتهای مکمل مانند برگزاری دورهها و کارگاههای مهارت محور جهت افزایش اشتغال پذیری برای حل این چالش میتواند سودمند باشد.
چه معیاری برای ارزیابی موفقیت برنامههای هدایت شغلی خود دارید؟
به نظر میرسد میزان مشارکت دانشجویان در دورههای آموزشی و کارگاههای مربوط به هدایت شغلی مانند رزومه نویسی، مصاحبههای شغلی، مهارتهای نرم و سایر مهارتهای شغلی میتواند یکی از معیارهای موفقیت باشد. این مشارکت میتواند نشاندهنده علاقهمندی دانشجویان و تأثیر مثبت این برنامهها بر آمادهسازی آنها برای بازار کار باشد. یکی دیگر از مهمترین معیارها برای ارزیابی موفقیت برنامههای هدایت شغلی، نرخ اشتغال فارغالتحصیلان پس از شرکت در برنامهها است. اگر فارغالتحصیلانی که از خدمات مرکز هدایت شغلی استفاده کردهاند، سریعتر و راحتتر شغل پیدا کنند، این نشاندهنده موفقیت برنامههاست. این معیار را میتوان از طریق نظرسنجیهای پیگیری یا مصاحبههای مستقیم با فارغالتحصیلان به دست آورد. همچنین نظرسنجیها و ارزیابیهای مستقیم از دانشجویان و فارغالتحصیلان بهطور مستقیم میتوانند میزان رضایت آنها از مشاورههای شغلی، کارگاهها، دورهها و سایر خدمات هدایت شغلی را نشان دهند.
«با توجه به برگزاری دورههای مختلفی مانند دورههای رزومه نویسی، لینکدین و غیره ارزیابی شما از اثربخشی این دورهها چیست و نتایج حاصل از آنها را چگونه بررسی و تحلیل میکنید؟»
مرکز هدایت شغلی با هدف ارتقاء مهارتهای حرفهای دانشجویان، مجموعهای از دورهها و برنامههای کاربردی ازجمله مسابقه پل کاغذی، کارگاه رزومه نویسی، آموزش تخصصی لینکدین، آشنایی با تجهیزات برند کینکو و بازدید از نمایشگاه بینالمللی اینوتکس را برگزار کرده است. هدف از این کارها افزایش آمادگی دانشجویان برای ورود به بازار کار، توسعه مهارتهای نرم مانند کار تیمی، تفکر خلاق و ارائه مؤثر، توانمندسازی در استفاده از ابزارهای دیجیتال و حرفهایسازی برند شخص و فراهمسازی فرصت تعامل مستقیم با کارفرمایان ویژهبرنامه اینوتکس بوده است. در بازدید از نمایشگاه اینوتکس، دانشجویان علاوه بر آشنایی با فضای نوآوری و فناوری، با حضور در غرفههای تخصصی، فرصت انجام مصاحبههای شغلی حضوری با شرکتهای فعال را نیز به دست آوردند که این تجربه، نقش مؤثری در شناخت واقعی از فرآیند استخدام و الزامات بازار کار داشت. این دورهها بر اساس شاخصهایی مانند میزان مشارکت، پیشرفت مهارتی شرکتکنندگان، کیفیت رزومهها، بهبود پروفایل لینکدین، کار با تجهیزات اتوماسیون صنعتی برند کینکو موردبررسی و تحلیل قرارگرفتهاند. نتایج نشاندهنده افزایش اعتمادبهنفس، آمادگی بیشتر برای ورود به فضای کاری و اثرگذاری مثبت بر مسیر شغلی دانشجویان بوده است.
