چشم انداز

«فلسفه وجودی یک نهاد یا سازمان نقش انحصاری است که آن نهاد یا سازمان در جامعه بر عهده گرفته و از این روست که فلسفۀ وجودی، نیت و علت پیدایش و ادامۀ حیات آن نهاد عنوان می‌شود؛ به بیانی ساده، فلسفۀ وجودی، توجيه موجوديت و مسئوليت انحصاري مجموعه است. براي درك فلسفه وجودي يا مأموريت بايد تصريح شود كه قصد ارائه چه خدمت یا محصولی وجود دارد، اساساً چرا چنين قصدي وجود دارد، محصول يا خدمت براي چه كساني ارائه مي‌شود و مزيت رقابتي آن سازمان و كانون توجه آن كجاست. معمولاً از فلسفه وجودی به عنوان رسالت یا مأموریت نیز یاد می شود. بر همین اساس بیانیۀ مأموريت عامل تمايز بخش یک سازمان از سازمان‌هاي مشابه و نقشۀ راه براي اجرا، ارزيابي و به‌سازي تمام فعاليت‌های آن است.
چشم‌انداز، تصویری ذهنی از وضعیت مطلوب نهادی چون دانشگاه است که مورد حمایت فلسفۀ وجودی آن است؛ چشم‌انداز دانشگاه در پی آن است که اعلام کند دانشگاه قصد قرار گرفتن در چه موقعیتی را دارد؛ بر این اساس سند چشم‌انداز دانشگاه، مشتمل بر گزاره‌هايي درباره آيندۀ دانشگاه و نیز تفسير آن گزاره‌ها به گونه‌اي است كه به اَعمال آگاهانه، فرايندهاي جمعي و نحوه پاسخگويي به چالش‌هاي آينده جهت دهد؛ چشم‌انداز تصويري مدوّن از چيزي است كه ذي‌نفعان سازمان آرزو مي‌کنند در آينده به آن نقطه برسند. چشم‌انداز یا آرمان، مقدم بر تنظیم برنامه‌های راهبردی و عملیاتی است، چرا که پس از تصریح چشم‌انداز، نوبت به درک وضع موجود و تدوین برنامه‌های راهبردی و عملیاتی خواهد رسید.» (سند چشم‌انداز و برنامه عملیاتی دانشگاه شاهد 1406-1402)

از طرفی، اسناد بالادستی دانشگاه در حوزه پژوهش و فناوری می‌تواند برای تصریح فلسفه وجودی و ارزش‌های محوری و نیز تنظیم چشم‌انداز دانشگاه مفید باشد؛ در اينجا، به بعضی موارد از اسناد بالادستی که به نوعی بر تعریفِ نوع، جهت و شيوه حرکت علمی و پژوهشی دانشگاه تأثیرگذارند، می‌توان اشاره کرد: (1) سند تحول راهبردی علم و فناوری کشور، (2) سیاست‌های کلی علم و فناوری، (3) سند ملی گیاهان دارویی و طب سنتی، (4) سیاست‌های کلی علم و فناوری، (5) سیاست‌های کلی نظام برای رشد و توسعه علمی و تحقیقاتی کشور در بخش آموزش عالی و مراکز تحقیقاتی و (6) نقشه جامع علمي كشور.

تنظيم برنامه راهبردي نيازمند توجه به شرايط و اعمال تغييرات، اصلاحات يا تدابيري در مواجهه با شرايط موجود است؛ استخراج اين راهبردها و تعيين دقيقِ نسبت وضع موجود با وضعيت مطلوب، نيازمند توجه به اهداف مدنظر است؛ در اينجا منظور از اهداف کلان، مؤلفه‌هاي الهام گرفته از فلسفه وجودي و چشم‌انداز است كه موجبات تحليل دقيق‌تر وضع موجود و برنامه‌ریزی آتی مي‌شود. از اين نظر تصريح اهداف کلان مقدم بر تحليل شرايط موجود است، چرا كه اساساً هرگونه تحليل و ارزيابي نيازمند اتكا به مبنايي است كه اهداف کلان می‌تواند چنين نقشي را ايفا كند.
یکی از مجموعه اهداف کلان دانشگاه و راهبردهای متناظر با آن در حوزه پژوهش و فناوري تنظيم شده که به صورت زير مورد اشاره قرار گرفته است.